Seeing Meaning in Everything

Ang Tanan May Buot Silingon…

Integration Paper ni Sem. Jess Elmer J. Ebro

Octobre 14, 2011

Ako makahambal nga ang kabuhi sang isa ka seminarista wala gid man kinalain sa kabuhi sang isa ka pari ini wala labot sa pagsaulog sang Santos nga Misa nga ang pari gid lang makahimo. Ini man ginahambal sa amon sang amon pari sa seminaryo nga ‘as a seminarian so as a priest.’ Buot silingon kung anu ang mga ginapanghimo yadtong seminarista pa lang, amu gid kag wala sing liwan kung pari na. Ini nagatuhoy siguro sa masiling ko nga mga obligasyon kag dapat gid nga obrahon sang isa ka seminarista kag bilang isa ka pari sa ulihi. Pero ako lamang magasaysay sa pagkaseminarista, ang iya mga obligasyon nga amu ang mga masunod: una, ini nagatuhoy sa pagpangabuhi sa sulod sang isa ka komunidad. Una bes, ako anay mamangkot, “Ano nga komunidad?” kag “Sino ang yara sa komunidad?” Kag dugang pa, “Ara bala ako sa isa ka komunidad?” kag kung ara ako sa isa ka komunidad, “Ano ayhan ang akon papel sa sini nga komunidad?” Ikaduha, amo ang pagpangabuhi sa komunidad nga naangot sa pagpangabuhing espirituhanon. Sa sini, ang pagpangabuhi biskan seminarista ukon ordinaryo nga tawo dapat gid man naangot sa kabuhing espirituhanon. Kung sayuron, gintagaan sang bili, indi lamang ang katawhanon nga kinanlanon kundi pati man ang espirutuhanon nga kinahanglanon nga makuha sang isa ka tawo paagi sa iya pagtuo sa Diyos, sa pagsimba kag sa pagpangamuyo. Daku gid ang kaangtanan sang pagpangamuyo sa pag-ubra sang isa ka tawo. Kag ako mamangkot, “Ang akon bala pagpangabuhi naangot permi sa kinahanglanon sang akon kalag?” ukon “Ang akon bala nga pagpangabuhi sa komunidad magadala ukon magasilbi nga ehemplo sa mga tawo para mapakita nga espirituhanon nga kinahanglanon may bili kag dapat gid tatapon?” Ang ikatlo nga aspeto sa pagpangabuhi bilang seminarista amo ang pagpangabuhi nga espirituhanon naangot sa pagpangabuhi tuhoy sa pagtulun-an. May duha ka bahin ang pagtuon. Una, ang pagtuon sa sulod sang eskwelahan kag ikaduha, amu ang pagtuon sa sitwasyon sang realidad mismo. Ako, sa akon nga pagtuon sa sulod sang halos onse ka tuig, “Ano gid bala ang akon natun-an?” Kag sa akon na natapos ang akon pagtuon, “Paanu ko igakabuhi ang akon natun-an sa realidad ukon sa konkreto nga sitwasyon?” Ang pagtuon isa ka integral nga aspeto sang isa ka seminarista, nga kung nagapanalupsop gid man ayhan ang iya natun-an ukon nagapabilin lamang ini sa libro kag indi makita sa binuhatan. Ang ikaapat amo ang pag-amlig kag insakto nga pagginawi sa mga bugay nga nabaton sang isa ka seminarista. Ini nga aspeto nagatuhoy man sang insakto nga panimuot sang isa ka seminarista angot sa realidad sang komunidad, kung paanu siya magakabuhi sang insakto angot sa kabuhi sang komunidad. Ini nagasaysay man sang pagkasimple sang tawo, nga kung sayuron, kung anu dapat ang nagakaigo, ang prioridad sang kabuhi, ukon kung anu gid man ang dapat kinahanglanon. Indi man gid maaligar nga madamo sang grasya ang nabaton sang isa ka seminarista. Kag ako karon mamangkot, “Anu ang akon panimuot sini?” “Akon gid ni bala pagagastuhon biskan diin, paga-angkunon nga akon gid lang kag pagataguon?” ukon “Madamo gid man ang grasya nga nag-abot sa akon kabuhi, ako man mangin grasya sa komunidad paagi sa pagpaambit sini nga grasya nga wala sing gaisip, nga indi pinilit kundi sang may bug-os nga panghuna-huna kag taguipusuon sa paghatag kag sa pagpaambit.” Sa katapusan, ini tanan nga mga aspeto mahatagan sang kabuhi paagi sa kabuhing apostalado. Ini nga kabuhi nga kung sa diin, ang tanan nga natun-an, nabinagbinagan, napangamuyuan, igahatag kag igapakita paagi sa mga buluhaton nga nagakaigo himuon, buluhatong kristohanon. “Ano nga mga buluhaton nga masiling isa ka kristohanong buluhaton?” “Ngaa sa masami ang mga luyag ko nga himuon indi ko mahimo. Pero ang indi ko luyag himuon, akon ginahimo?” Ini nga pamangkutanon magahatag kag magadihon sa akon padulong sa insakto kag tampad kag hamtong nga panimuot bilang isa ka seminarista nga nagahandum nga magpari sa ulihi. Kabalo ko sang akon mga kakulangan kag sang akon masarangan himuon. Apang sa gihapon ako nagasalig sa kaalwan kag grasya sang Diyos nga paagi sa sini nga mga bugay, ako mangin hamtong nga seminarista kag pari sa ulihi. Kabay nga ang Diyos magabendisyon kag magkaluoy unta sa akon.

Sa masunod nga mga pagpamalandong, akon karon igasaysay ang akon kabuhi yadtong ginpadala ako sa mga lugar diri sa Diyosesis sang Bacolod para magabulig dihon sa akon kag magahatag sang mga eksperiensya nga sa grasya sang Diyos ako mangin tampad kag hamtong nga seminarista kag pari sa ulihi. Ini nga mga eksperiensya gikan gid sa akon taguipusuon kag ako sarang makahambal nga ang tanan ko nga naagihan, ako gid nagakalipay kag nagapasalamat sa Diyos sa Iya nga pag-ubay sa akon kag paagi man sa mga tawo, sa mga hitabo ukon sitwasyon nga akon nasumalang. Wala gid ako may ihambal na, kundi salamat gid sa sini nga mga higayon.

Mayo tubtob Hulyo 2011. Ako ginpadala sa parokya ni San Isidro Labrador Quasi-Parish, Brgy. Guimbalaon, Silay City. Isa ini ka lugar nga napalibutan sang katubuhan kag ang mga pumuluyo diri nagakabuhi sang simple gid lang. Kalabanan sa ila mga mangunguma kag may ara man gatrabaho sa syudad. May yara sila high school kag elementary kag halos madamu gid sang mga kabataan kag mga pamatan-on. Malinong ang lugar kag daw wala gid sing pag-ilinaway. Sa akon pagtinir diri sa sulod sang duha ka bulan, akon gid naeksperiensyahan ang ginatawag nga pagpakalinong kag pagkontento sa kung anu ang yara sa palibot.

First time ko makakadto sa Guimbalaon kag first time ko man makaupod ang pari didto nga amo si Padre Ivan Intong. Sa sulod sang isa ka bulan, madamo gid ang nagkalatabo. Mga hitabo nga mahambal ko bugay sang kabuhi kag grasya sang Diyos. Una gid, sa payag ako nagatulog. Kag didto, upod ko ang duha ka sacristan kag isa ka manok nga munga nga nagapangitlog. J Ngaa bugay sang kabuhi? Kay man sa sulod sang onse ka adlaw, nagpangitlog man ang munga sang onse ka itlog kag ini nga mga itlog nahimo pisu. Nagbuluto tanan. Ano pa ayhan ang mahambal ko, kundi bugay gid sang kabuhi. Ini daw nagapatimaan sang isa ka superstition. Pero sa akon nga pagbinagbinag sini, ini nagapakita sang isa ka simbahan nga nagatatap sang iya mga tawo. Ang munga amo ang simbahan kag ang mga katawhan amu ang mga pisu nga yara sa luyo sa pakpak sang pagtatap. Pwede ko man mabutang sa akon nga pag-eskwela sa sulod sang onse anyos yadtong mga onse ka pisu. Nasari-sari nga mga kolor yadtong mga pisu kag sa akon man pormasyon nasari-sari man nga kolor ang akon naeksperiensyahan. May mga matingkad, may mga madukot kag may ara man lasaw. Pero ini tanan nagahatag sa akon paglaum nga sa ulihi, sa tanan nga mga pagsakripisyo sa seminaryo, ako gid makatapos sa akon pageskwela kag ilabi na gid ang pagdihon sa akon bilang hamtong nga kristiyano nga nagahandum mangin pari sa ulihi. Ang manok nga munga bilang simbahan nagapakita sang pagtatap sa iya mga katawhan.

Sa tion ni Padre Ivan, ako nanamian gid sang iya pagpakigsumalang sa mga tawo. Siyempre, indi ko maaligar ang personalidad sang isa ka tawo. Nga ang tagsa ka tawo may-ara personalidad. Pero ang personalidad nga ginapakita ni Padre Ivan, nagpasadya sa akon kag ako gid nanamian. Sa isa ka sitwasyon, iya ginatudluan ang isa ka sacristan sa paghimo sang lamesa kag sa paggamit sang mga makina. Mamag-an ang pagtrato sa tagsa isa kag madali gid siya malapitan sang mga tawo. Daw wala lang problema kag masinadyahon. Madamo nga mga tion nga galakat kami pasuba para maligo upod ang mga tawo sa kumbento kag mga pamatan-on. Ang isa gid ka butang nga indi ko malimtan nga amo ang pagbakal namon sang keyboard para gamiton sa triduum mass sang parokya. Nakita ko bala nga kung para sa simbahan, para sa kaayuhan sang pagsimba, si Padre Ivan insigida nagahatag sang kinahanglanon. Wala na damu istorya, ara dasun ah! Ako gid nanamian kag sa sini nga tinion, gintudluan ko ang mga kabataan sa mga kalantahon sa simbahan. Ang mga tawo nanamian kag kanami sang selebrasyon sang Santos nga Misa. Ang akon ihibalo sa mga kanta, akon gid napaambit sing may kalipay.

Isa lang ka bulan ang akon eksperiensya kay Padre Ivan kag siya ginbuslan ni Padre Dado. Sa tion ni Padre Dado, isa lamang ang gusto niya sa akon, amo ang permi ara sa kumbento kag yara sa tupad sang pari. Dapat gid akon makit-an kung anu ang ginaubra sang isa ka pari. Sa akon, insakto gid ini. Ako nanamian man kay Padre Dado sang iya paglaygay sa akon nahanungod sa mga insakto nga pamatasan sa simbahan, sang pari, kag ang paghatag bili sang sakramento sang Eukaristiya. Indi lamang ini, gintudluan ya man ako sa mga parte sang salakyan kag sa pagkay-o sini. Madamo sang mga oras nga pwede gid kaobra sang kung anu ang gusto mo obrahon. Gani ini ginpakamaayo ni Padre Dado nga igaobra sa pagkay-o sang garahe, sang salakyan, sa pagplastar sang mga schedule sa area, kag sa pag-atipan sang mga bonsai. Ako nagapamalandong nahanungod sang bonsai. Indi man gid budlay magpatubo sang bonsai pero ini nagakinahanglan gid sang imo tion sa pag-atipan sini. Ang isa nga nagapanami sang bonsai amo ang presensya sang mga magagmay nga mga hilamon ukon lumot sa iya nga duta. Kag ang isa pa gid amo ang presensya sang mga anay sa kilid sang mesitera nga nagakabod sa sanga sang bonsai. Ini gale nga mga hilamon kag anay nagahatag katahom sa tanum kag nagapatambok ini kay tungod nagapatugnaw sa duta. Dapat gid trimman ang bonsai para makita ang luyag mo nga korte sang iya mga sanga. Amo man ini sa pormasyon sa sulod sang seminaryo. Indi buot silingon nga kung ginabonsai ka sa seminaryo, ginapunggan ang imo pagtubo? Indi amo sina. Kundi ikaw gintrimman, ginakuha ukon ginabagay ang mga batasan kag panghunahuna ayon sa pagtulun-an sang simbahan. Ang mga hilamon kag mga anay sa kabuhi sang isa ka seminarista amo ini ang mga pagpanghangkat nga nagahatag sang kusog kag nagapahamtong sang isa ka seminarista. Ini nagachallenge sa pagpadayon sa bokasyon nga akon pinili. Kag amo gani, ini nagahatag gid kag nagadugang patahom sang akon pagpangabuhi sa sulod sang seminaryo. Ang bonsai isa ka ehemplo sang pagporma sang isa ka hamtong nga seminarista.

Si Padre Dado maayo gid magpakig-abyan sa mga tawo. Halos tanan nga tawo nakasaho gid sa iya. Kanami sang misa, ang tanan nagapartisipar gid. Kag siya mismo maalwan sang iya kinaiya. Kung maayo ang pagtrato sang isa ka pari sa iya komunidad, ang tawo magpalapit kag magbulig gid sa simbahan. Ang paghatag sang nagakaigo nga buluhaton sa mga tawo, pagabayluhan sang grasya sang pag-isa kag pagbinuligay sang komunidad.

Ang kabuhi didto sa Guimbalaon, simple lang gid. Pero ang grasya sang Diyos nagaalalapaw sang mabugana. Kay man ang bug-os nga katawhan, ginapangunahan sang pari upod ang mga tumuluo, nagaisa sa pagpangabuhi angot sa Maayong Balita. Biskan nanu kabudlay sang dalan, biskan pila ka suba kag banglid ang tabukon, ang kalipay sang katawhan kag ang ila kaluwasan indi gid mabayluhan sang anu pa nga materyal nga mga butang.

Hulyo tubtob Setyembre 2011. Ako ginpadala sa Parokya ni San Antonio Abad, Bacolod City. Halin sa parokya sa uma, makadto naman ako sa parokya nga yara sa tunga sang syudad. Kaso, samtang yari ako sa Abad, nagatudlo man ako sa seminaryo. Ang akon eksperiensya sa Guimbalaon nga permi ang akon lang ginaatubang amo ang taga kumbento kag ang manok, diri sa Abad permi gid ako gaatubang sa tawo. Ang pinakanami ko nga eksperiensya amo ang pagBible sharing namon kada Miyerkoles, Huebes kg Sabado sa mga area upod ko si Nong Fred, ang lider sa Lay Formation sang parokya. Kanami ka pagpaambitanay namon nahanungod sa Bibliya sang mga tawo didto sa Purok Mars, Rosal kag Lirio. Nasari-sari nga mga tawo, may mga tigulang, bata kg mga pamatan-on. Daku gid ang bulig sa akon yadtong Bible sharing kay sa pagkamatuod, ginapreparar ko ang akon kaugalingon sa pag-instende sang Maayong Balita, nga kung sa diin, imo gid saburan ang Pulong sang Diyos, imo gid hangpon kag batyagon nga ikaw ginatandog Niya. Madamo man gid tuod sang mga layko nga nagarespeto sa simbahan labi na gid sa mga pari. Madamo pa sa gihapon ang naghandum sang ikaayo sang simbahan. Kanami irialisar nga may mga tawo nga nagapangamuyo sa imo nga malab-ot unta nakon ang akon handum sang pagkapari. Madamo man sa gihapon ang nagapamati kag nauhaw sa Pulong sang Diyos biskan nanu pa ang kasakuon sang mga tawo. Yara sa gihapon ang tion sa pagsimba sa Diyos. Gani biskan anu ukon sa diin nga lugar, ang Diyos sa gihapon ang daku nga kinahanglanon, ang may bili, sa pangabuhi sang tawo.

Ikaduha, amo ang pag-istar ko sa kumbento nga kung sa diin may upod kami nga pari halin sa Espanya. Mabudlay man tuod mangin misyonero. Pero ang pari indi lamang nagatinir sa kumbento, siya nagagwa man sa mga area, daw isa man siya ka misyonero. Misyonero nga nagadala sang mensahe sang kahilwayan kag paghidaet kag hustisya. Amo man ini nga nabiliban ko kay Padre Mao Buenafe. Matuod nga budlay gid ang iya posisyon bilang chairman sa Social Action sang diyosesis pero apang iya ini ginaobra ang iya obligasyon sing matuod tuod kag himpit sa iya huna-huna. Isa ka bes, nagkadto kami sa La Libertad, Negros Oriental sa conference sang mga Military kag simbahan. Nakit-an ko didto nga indi lang gali obra sang militar ang pagdepensa sa pungsod batok sa mga estranghero nga magsakop sang pungsod, kundi nagahatag man sila sang ila serbisyo sa katawhan paagi sa medical mission, sa paghatag sang libre nga edukasyon, pagtukod sang mga balay, livelihood programs, kag gahatag man serbisyo espiritual angot sa pamalakad sang simbahan. Katahum lantawon nga ang isa ka ahensya sang gobyerno ilabi na gid ang militar naga-upod man sa simbahan. Indi man gid tanto na ka malaut ang sitwasyon sang mga rebelde sa bukid batok sa militar kay hasta subong may madamo naman nga sitwasyon nga gapalanaug na ang mga rebelde sa bukid. Pero apang yara sa gihapon ang kakugmat sa isa kag isa kag ang kahadlok sa pag-atubang sini. Pero sa gihapon ang gobyerno kag ang simbahan nangin isa sa pagpatigayon sang paghidaet kag hustisya batok sa mga rebelde paagi sa kristiyano nga pamaagi kag paghangop. Madamo gid ang akon natun-an sa sini nga dialogu sang simbahan kag militar.

Kag sa katapusan, ang akon pagtudlo diri sa seminaryo. Daku gid ang akon kabalaslan sa sining institusyon. Kag amu na gani, sa sini nga pamaagi ko lang mabalusan ang akon pinalangga nga seminaryo paagi sa akon pagtudlo. Indi mahapos mangin maestro labi na gid nga wala ko kapreparar sang akon klase kay man last week na sang Hunyo ako ginsingganan nga may teaching load gale ako sa seminaryo. Apang, ako naghando sing huo para sa akon mga manghod sa pormasyon, sa seminaryo kag labi na gid sa diyosesis. Ang pagtudlo ko sa seminaryo naghatag sa akon sing kalipay kay una sa tanan, wala labot nga nag-eskwela ako pilosopiya, handum ko man gid ipaambit ang akon natun-an kag gusto ko man gid magmangin maestro. Nasadyahan gid ako sa klase kag ilabi na gid kung may nakuha ukon may natun-an sila sa akon parte sa akon ginatudlo. Sa akon nga pagtudlo, ako man mismo nagatuon kag nagadihon pa gid sang akon hunahuna paagi sa insakto nga pagrason kag ilabi na gid nga ang akon subject parte sa Philosophy of Religion nga ang Diyos amo ang topiko. Nagapabaskug pa gid sang akon pagtuo kag sarang gid ako makahambal nga kung wala ang Diyos, wala gid ang tanan. Ang tanan may buot silingon biskan sa gamay lamang nga mga hitabo. Amo gani nga sa akon pagpaminsar, kung ano man gid sa ulihi, kung sa diin man gid ako dal-on ukon ipadala, ang pagtudlo sang doktrina ukon parte sa kung anu lang basta angot sa Diyos, akon gid sa gihapon magatudlo. Nakit-an ko nga daw anu ka importante ang pagtudlo ilabi na gid sa pari. Sa iya palang daan nga pagsermon, nagatudlo naman siya. Siya permi ginakadtuan kung may gusto magpaathag. Daw siya nakahibalo sang tanan. Apang sa sini, daku gid ang kapaslawan niya kung ini tanan iya ginakabig nga iya lang gid. Dapat dumdumon gid nakon nga ang tanan halin sa Diyos kag ako lamang iya gintagaan sang bugay nga akon gamiton sa pagtudlo kag pagpainstende sa iban. Ang tanan gikan sa Diyos kag ako wala gid kung wala ang Diyos.

Ang tanan nga akon ginsulat diri, isa lamang ang buot silingon: nga ang tanan may buot silingon. Ngaa may buot silingon sila tanan? Kay man ang panghuna-huna sang tawo nagapaminsar sa kung anu gid ang pinakarason sang mga hitabo. Sa paglantaw sang tawo sa iya kaugalingon, sarang gid siya makahambal nga wala-wala gid siya kung wala siya gaangot sa Diyos. Ako man, wala-wala gid ini tanan nga akon eskperiensya kung wala naangot sa Diyos. Kabay nga ang Diyos maga-ubay sa akon sa gihapon. Ako nagahulat kag magahulat sa takna nga tion nga ang Diyos magtawag sa akon. … Toto Jess :: 10142011